کنفوسيوس؛ حکيم چيني

يک اسب مسابقه که هر کيلومتر را فقط چند ثانيه تندتر مي‏دود، بيش از دو برابر اسب مشابه مي‏ارزد. همان چند ثانيه‏ي ناچيز تندتردويدن، ارزش نهايي را مشخص مي‏کند.

جان‏هس

يک حلقه‏ي سست زنجير کافي است که همه‏ي زنجير را پاره کند.

پرمود بترا؛ روان‏شناس آمريکايي

آسيبي که از پر غاز به انسان مي‏رسد، گاهي از آسيب چنگال شير، بدتر است.

اسپانيايي

آخرين قطره، باعث لبريزشدن فنجان مي‏شود.

انگليسي

هر انقلابي، اول به صورت يک فکر، در ذهن يک نفر پديد آمده است.

هلندي

يک تکه‏گوشت فاسد باعث مي‏شود تمام ديگ بوي بد بدهد.

چيني

يک شاخه گل مينا، ص 136 و 137

و به تعبير حضرت پدرم، استاد اسدالله داستاني بنيسي _ قدس سره الشريف _ : آب گل‏آلود را بايد از سر  چشمه بست؛ وگرنه همه‏جا گل‏آلود مي‏شود.

از: طبيب اصفهاني   
گنج غزل، ص 119 و 120

نهج‏البلاغه، حکمت 439

بر آنچه داري در دست، شادمانه مباش

وز آنچه از کف تو رفت، از آن دريغ مخور

حکيمي را پرسيدند: «چندين درخت نامور که خداي _‏ عز و جل _‏ آفريده است و برومند، هيچ يک را آزاد نخوانده‏اند؛ مگر سروا را که ثمره‏اي (ميوه‏اي) ندارد. در اين چه حکمت است؟» گفت: «هر درختي را ثمره‏اي معين است که به وقتي معلوم به وجود آن، تازه آيد و گاهي به عدم آن پژمرده شود و سرو را هيچ از اين نيست و همه‏وقتي خوش است و اين است صفت آزادگان!»

گلستان، باب هشتم؛ برگرفته از: هزار و يک حکايت اخلاقي، ص 554

     روزي شيخ به همان طلبه، مختصرپولي داد تا نان بخرد. وقتي برگشت، شيخ ديد حلوا هم گرفته و روي نان گذاشته. به او گفت: «پول حلوا را از کجا آوردي؟» گفت: «قرض گرفتم.» شيخ فقط آنچه از نان که حلوايي نبود، برداشت؛ سپس فرمود: «من يقين ندارم براي اداي اين قرض زنده باشم!»

     روزي همان طلبه که پس از چندين سال به نجف آمده بود، به شيخ عرض کرد: «چه عملي انجام داديد که به اين مقام رسيديد و مرجع شيعيان جهان شديد؟» فرمود: «چون من جرأت نکردم حتي نان زير حلوا را بخورم؛ ولي تو با کمال جرأت، نان و حلوا را خوردي!»

پند تاريخ، ج 5، ص 245؛ برگرفته از: هزار و يک حکايت اخلاقي، ص 555

     در معده‏ي شترمرغ، سنگ‏هاي گرانيتي کار گذاشته شده که به جاي دندان‏هاي دهان انجام وظيفه مي‏کنند و موجب هضم غذا مي‏شوند.

     آيا اين سنگ‏ها را چه کسي در معده‏ي شترمرغ نهاده تا بدل از دندان باشد؟

     آيا اين سنگ‏ها از کجا آمده؟

     آيا حرارت معده‏ي شترمرغ در اين مدت متوالي (= پي‏درپي)، اين سنگ‏ها را حل نمي‏کند؟

     آيا شترمرغ احساس سنگيني اين سنگ‏ها را نمي‏کند؟

     آيا از وجود آن‏ها احساس درد نمي‏کند؟

     جز او (= خدا) کسي پاسخ اين پرسش‏ها را نمي‏تواند بدهد. ماده که شعور فهم اين دقايق را ندارد؛ پس نمي‏تواند دندان بدلي براي شترمرغ بشود.

     ديوژن که از حکماي کلبي يونان بود (و شعار اين دسته، قناعت، استغنا، آزادمنشي، و قطع طمع است)، در برابر آفتاب دراز کشيده بود. چون حس کرد جمع فراواني به طرف او مي‏آيند، کمي برخاست و چشمان خود را به اسکندر که با جلال و شکوه پيش مي‏آمد، خيره کرد؛ امّْا هيچ فرقي ميان اسکندر و يک مرد عادي که به سراغ او مي‏آمد، نگذاشت و شعار استغنا و بي‏اعتنايي (به عظمت ظاهري) را حفظ کرد.

     اسکندر به او سلام کرد و گفت: «اگر از من تقاضايي داري، بگو.» ديوژن گفت: «يک تقاضا بيش‏تر ندارم؛ من داشتم از آفتاب استفاده مي‏کردم، تو اکنون جلو آفتاب را گرفته‏اي؛ کمي‏ آن‏طرف‏تر بايست!»

     اين سخن در نظر همراهان اسکندر، خيلي حقير و ابلهانه آمد. با خود گفتند عجب مرد ابلهي است که از چنين فرصتي استفاده نمي‏کند؛ امّا اسکندر که خود را برابر مناعت طبع و استغناي نفس ديوژن حقير ديد، سخت در انديشه فرورفت.

     پس از آن که به راه افتاد،‏ به همراهان خود که فيلسوف را ريشخند مي‏کردند، گفت: «به راستي اگر اسکندر نبودم، دلم مي‏خواست ديوژن باشم!»

داستان راستان، ج 2، ص 85 و 86‍؛ برگرفته از: هزار و يک حکايت اخلاقي، ص 402

      صائب! ز ناز دايه‏ي بي‏مهر، فارغ است                                                   طفلي که با مکيدن انگشت خو گرفت!

     پيش از آن که عمل جراحي آغاز شود، ايشان اجازه‏ي بيهوش‏کردن را به پزشکان ندادند (چون به نظر ايشان در صورت بيهوشي، تقليد مقلدينشان دچار اشکال مي‏شد.)؛ از اين رو به پزشکان معالج فرمودند: «هر گاه من مشغول قرائت سوره‏ي مبارکه‏ي انعام شدم، شما مشغول عمل شويد! من توجهم به قرآن است و در اين صورت هيچ مشکلي پيش نمي‏آيد!» (ايشان آن‏چنان به قرآن توجه پيدا مي‏کردند که احساس درد نمي‏کردند.) همان‏طور هم شد و با تمام‏شدن عمل جراحي، قرائت سوره‏ي مبارکه‏ي انعام نيز به پايان رسيد.

مردان علم در ميدان عمل، ج 4، ص 188 و 189؛ برگرفته از: هزار و يک حکايت اخلاقي، ص 41